Boeken gelezen in 2012-2013

 

1. A. F. Th. Van der Heijden - Tonio (633 blz) - Dit boek werd op vrijdag 21 september 2012 besproken

(ga met de muisaanwijzer over de afbeelding en u ziet een foto van de auteur van het boek)

Een algemene opmerking was dat het toch met een zekere schroom is dat een dergelijk boek moet worden besproken. Immers, wie zijn wij om de gevoelens van ouders die een kind verloren, te beoordelen. Het boek is er nu echter eenmaal en wordt dan ook beoordeeld. De meningen over dit boek waren verdeeld. Sommigen vonden het een heel goed boek, wezen erop dat de auteur heel goed gevoelens, herinneringen en omstandigheden kan verwoorden maar dat een literaire beoordeling onmogelijk was. Zij hadden het af en toe ook moeilijk bij het lezen en moesten het geregeld terzijde leggen.

Anderen waren teleurgesteld in het boek. Zij hadden steeds maar gehoord dat het een heel mooi boek was en waren er dan ook met veel nieuwsgierigheid aan begonnen maar hoe hard het ook is een kind te verliezen, de ophemeling van dit hoofdpersonage wekte uiteindelijke ergernis op. Ook het overmatig drankverbruik om het verlies te verwerken stuitte sommige leden tegen de borst. Sommigen wezen er dan ook op dat het boek kort na het overlijden werd geschreven; misschien verwerkt de auteur dit verdriet nu op een andere manier. Waarheidsgetrouw is deze kroniek wel en virtuoos geschreven passages zijn er evenzeer. Je herkent er ook de stadia in waardoor mensen gaan wanneer ze met een verschrikkelijk overlijden worden geconfronteerd:  verbijstering, opstandigheid, ontkenning, aanvaarding. Maar naast de virtuoos geschreven passages zijn er ook heel langdradige. Het boek had gerust veel én veel korter gemogen. 

In het boek ontbreekt ook elk positief element. Mensen die een kind verliezen proberen altijd iets te vinden waaruit ze troost kunnen putten maar dat is hier niet het geval. Samengevat kan worden gesteld dat het boek weinig of geen literaire waarde heeft maar dat het voor de auteur de verwerking van zijn verdriet, en dus een therapeutische waarde had. Wij nemen ons voor een boek van een andere auteur te lezen waarin hetzelfde thema wordt behandeld teneinde te kunnen vergelijken. Heel concreet denken wij aan Schaduwkind van Thomése, Datumloze dagen van Jeroen Brouwers of Uit de tijd vallen van David Grossman.

De auteur ontving voor dit boek de Libris Literatuurprijs en ook de prijs van de docenten Nederlands. Via deze link kunt u een interview met de auteur bekijken: http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1243886

(op 15 oktober 2012 kreeg Tonio ook nog de NS Publieksprijs: http://www.literatuurplein.nl/nieuwsdetail.jsp?nieuwsId=3025

 

2. Laurent Binet - HhhH (346 blz) - Dit boek werd op 16 november 2012 besproken.

(ga met de muisaanwijzer over de afbeelding en u ziet een foto van de auteur van het boek)

De ondertitel van het boek luidt: Himmler's hersenen heten Heydrich. Het boek beschrijft de aanslag op Heydrich in mei 1942. Een Slowaak en een Tsjech worden na een korte opleiding vanuit Londen naar Praag gestuurd om Heydrich te liquideren. Aanvankelijk mislukt de aanslag maar Heydrich overlijdt toch een paar dagen later ingevolge infecties aan de opgelopen verwondingen. De wraak van Hitler en van de SS was vreselijk. Het dorp Lidice wordt uitgemoord (en doet denken aan Ouradour-sur-Glane). De daders worden uiteindelijk verraden; in de crypte van de kerk waar ze zich hadden verstopt worden ze meer dan acht uur belegerd. Vooraleer de SS hen kan aanhouden plegen ze zelfmoord.
Het boek kreeg de Prix Goncourt pour le premier roman en de rechten werden al in meer dan twintig landen verkocht.

Laurent Binet heeft tien jaar aan de totstandkoming van dit boek gewerkt; hij wou zich zo volledig mogelijk en zo grondig mogelijk documenteren. Het boek werd over het algemeen goed onthaald. Er is een goed verhaal en een grote spanningsboog. Wel wijkt de auteur vaak af van het verhaal om allerlei details over de feiten of over zijn opzoekingswerk te geven. Het is in elk geval een heel spannend boek en wij kunnen het iedereen aanraden. De aanslag op Heydrich is adembenemend en meesterlijk beschreven. Het is moeilijk het boek terzijde te leggen want men wil de afloop van heel het verhaal kennen. Het boek kende een ongelooflijk succes. Reeds meer dan 20 landen kochten de vertaalrechten. De auteur ontving voor dit boek le Prix Goncourt du premier roman.

In Lidice werd een monument opgericht ter nagedachtenis van de geëxecuteerde en weggevoerde dorpsbewoners.

 

lidice

 

 

 

 

 

 

(bron: http://www.lidice-memorial.cz/publications_en.aspx)

Over deze aanslag werden er verschillende documentaires gemaakt. Hierna krijgt u een fragment te zien.  

 

 

 

 

3. Jan Siebelink - Oscar (150 blz) - Dit boek werd op 18 januari 2013 besproken.

Het verhaal: vlak na de Tweede Wereldoorlog reist Oscar op verzoek van Esmée, de weduwe van zijn vriend Id, samen met haar naar Duinkerken, naar de plaats waar haar man om het leven kwam. Oscar volgt dezelfde weg die hij in 1940 met Id heeft afgelegd. Hij beschrijft hoe zij in een Duits spervuur terechtkwamen. Oscar is nog altijd verliefd op de weduwe van zijn vriend. Niet alleen wil hij weten hoe haar gevoelens voor hem nu zijn maar ook hoe ze zal reageren op zijn versie van de gebeurtenissen tijdens en op het einde van die reis.

Ons oordeel: bij het begin van de bespreking waren de meningen nogal verdeeld; sommigen vond het een leuk boek en hadden het graag gelezen. Zij vonden het een aangrijpend verhaal over een man die verliefd is op de vrouw van zijn vriend en na het overlijden van die vriend hoopt dat ze nu voor hem zal kiezen. Hoewel de ontknoping van de reis zich laat raden blijft het einde voor sommigen toch als een verrassing komen. Anderen vonden het geen goed boek en hadden het ook niet graag gelezen; gelukkig was het een dun boek. De stijl was ouderwets en er stonden ook veel slordigheden en anachronismen in de tekst. De tegengestelde meningen lokten toch een pittige discussie uit, onder meer over het karakter van de diverse personages en over de plot. Ook de vorm van het verhaal en het boek kregen onze aandacht en leidden tot een bespreking van literaire genres en stromingen.

Pittig detail: Jan Siebelink draagt het boek op aan zijn schoonvader J.L.W. Van der Haas als posthuum eerbewijs. In een interview (De Standaard der Letteren van 23 maart 2012) gaf hij daarvoor de verklaring. Na het overlijden van zijn schoonvader vond Siebelink tussen zijn papieren een verslag van de reis van Breskens naar Duinkerken die zijn schoonvader destijds maakte. Terwijl zijn schoonmoeder zwanger was maakte zijn schoonvader schone sier in Londen met party's en veel vrouwen. Zijn schoonvader was verliefd geworden op een collega maar die was getrouwd met zijn beste vriend. Toen die vriend overleden was ging Jan Siebelink met zijn schoonvader naar de begrafenis. Daar hoorde hij zijn schoonvader tegen de weduwe zeggen dat ze nu van hem was. Siebelink gebruikte deze anekdote als beginscène voor het boek.

De auteur Jan Siebelink groeide op in een streng-godsdienstig christelijk gezin. Hij werd leraar Nederlands en Frans en studeerde in zijn vrije tijd Frans taal- en letterkunde. Voor zijn roman Knielen op een bed violen ontving hij de AKO-literatuurprijs. Op zijn website verneemt u meer over Jan Siebelink: http://www.jansiebelink.nl/

 

 

4.William Faulkner - Het Geluid en de Drift (342 blz) - Dit boek werd op 15 maart 2013 besproken

Iedereen is het erover eens dat het een heel moeilijk boek is en dat het een echte worsteling is om de lectuur ervan tot een goed einde te brengen. Twee leden hebben het boek niet helemaal uitgelezen omdat ze het onbegrijpelijk of onleesbaar vonden.

Hierna krijgt u een samenvatting van onze bespreking. Een lid dat het boek wel heeft uitgelezen kan niet verklaren welke indruk het op haar heeft gemaakt; ze blijft met heel veel vragen zitten en hoopt er tijdens deze bespreking een antwoord op te krijgen. Zij is wel getroffen door heel wat speciale zinnen zoals o.m. "Vader rook als regen" of "Ramen waar bomen zoemden". Een ander lid heeft het boek, weliswaar met veel moeite, uitgelezen. De delen 3 en 4 heeft zij geapprecieerd maar de delen 1 en 2 zijn heel moeilijk om te lezen.

Een derde lid is halfweg het boek gestopt met de lectuur. Zij maakt de bedenking dat zowel de stijl als het feit dat het zo moeilijk is om te lezen wellicht een reden zijn om de Nobelprijs te krijgen. Zij verwoordt haar kritiek op dit boek als volgt: " Dat het hoofdzakelijk controversieel wil zijn.  Het lijkt vooral de bedoeling de lezer uit te dagen. Complexiteit lijkt een doel op zich.  Het jongleren met tijd en vertelperspectief kan interessant zijn voor de schrijver als experiment, maar een lezer als zij knapt daarop af. Wanneer deze chaotische aanpak al één nut heeft, dan is het dat de chaos in het leven van de protagonisten ermee gesuggereerd wordt. Het is maar triestig als je, om een roman te begrijpen, in de perifere literatuur naar toelichtingen moet gaan speuren. Andere voorbeelden zijn James Joyce of - meer recent - Michel Houellebecq. Dat speuren levert wel boeiende leesstonden - boeiender dan de tijd die je aan het zwoegen met de roman spendeert. Vgl John Galsworthy, The Forsythe Saga of Thomas Mann, Die Buddenbrooks. Daar geen Hineininterpretation nodig door de verteltrant".

Een ander lid dat het boek helemaal heeft uitgelezen, in het Engels bovendien, voelde echt de pijn van Benjy. Ook zij vond het een moeilijk boek. Zij moest vaak denken aan het boek De Correcties van Jonathan Franzen. Elk personage wordt getypeerd: Jason is de slechterik, de onsympathieke. Disley de verzoenende.

Een volgend lid dat het boek heeft uitgelezen, heeft zich verplaatst in de persoon van Benjy en dit maakte de lectuur gemakkelijker. Ook zij was getroffen door het verhaal.

Het laatste lid dat aan het woord kwam heeft het boek uitgelezen maar heeft er ook heel erg mee geworsteld. Toch vindt zij het een mooi boek en is ze blij het te hebben gelezen. De vraag kan worden gesteld of een boek echt goed is als andere boeken nodig zijn om uitleg te verschaffen over de manier waarop het moet worden gelezen.
Uit het debat vloeit voort dat het boek meer een hype is, een soort van cultboek. Het doel van de schrijver is de teloorgang van een familie te beschrijven. Heeft deze familie echt bestaan? Of is het boek echt fictie? Uit de toelichting bij het boek blijkt een hele stamboom te bestaan over deze familie en worden allerlei details meegegeven. (onder meer over die geldsom die Quentin van Jason zou hebben gestolen; over een foto van Caddy die in een krant verscheen). Faulkner zou echter de reputatie hebben een hele familie met stamboom te kunnen verzinnen met alle details die nodig zijn voor het verhaal.
De strategie die Faulkner gebruikt (de verhaaltechniek) is de stream of consciousness. De bedenkster van deze term is de schrijfster May Sinclair. De boeken van deze schrijfster werden nooit in het Nederlands vertaald wat echt wel jammer is want haar boek Life and Death of Harriet Frean is echt wel de moeite waard.

Het zou toch interessant zijn dit boek te toetsen aan onze tekst "wat is een goed boek". Die oefening moeten wij zeker bij gelegenheid eens maken.

Recensies: in alle recensies krijgt het boek uitstekende commentaren. Grote literatuur, niet te missen, zijn termen die steeds terugkomen. Er bestaan echte fanclubs van Faulkner
The sound and the fury wordt nu ook in een veelkleurige versie uitgegeven om de lezer te helpen de draad te volgen, net zoals de auteur ooit suggereerde. (geïnteresseerden zijn eraan voor de moeite; het veelkleurige boek is in voorverkoop nagenoeg volledig uitverkocht (290 euro))

Op de omslag van het boek staat een foto van het huis van Faulkner, Rowan Oak, gelegen in Oxford, Mississippi. Het is nu een museum en kan dagelijks worden bezocht. (Misschien een tip voor een uitstapje?)

http://en.wikipedia.org/wiki/Rowan_Oak

De auteur: William Faulkner (1897-1962) woonde bijna zijn hele leven in Mississippi. Hij stamde af uit een gegoede familie maar wou schrijver worden. In 1949 kreeg hij de Nobelprijs voor literatuur. Hij was bijna zijn hele leven een problematisch drinker. Hoewel zijn werken soms uitdagend of zelfs moeilijk zijn, wordt hij over het algemeen beschouwd als een van belangrijkste fictieschrijvers van de Verenigde Staten.

Via de hiernavolgende link kunt u een interview met de schrijver beluisteren:

 

 

 

Uiteraard is op internet heel veel info te vinden over dit boek en de auteur. Toch geven wij u hierna enkele links:

http://nl.wikipedia.org/wiki/William_Faulkner

http://www.guardian.co.uk/books/2012/jul/20/sound-fury-william-faulkner-rereading

 

 

5. Erwin Mortier - Godenslaap (400 blz) - Dit boek werd op 17 mei 2013 besproken.

(ga met de muisaanwijzer over de afbeelding en u ziet een foto van de auteur van het boek)

Het boek gaat over een hoogbejaarde vrouw die terugkijkt op haar kinder- en jeugdjaren en op de conflicten met haar moeder. Het grootste gedeelte van het boek gaat echter over haar herinneringen aan de Groote Oorlog en aan haar grote verliefdheid te midden van het puin van het kapotgeschoten Ieper.

Het boek werd vrij positief onthaald door de leden van de leesclub maar toch werden enkele bedenkingen geformuleerd. Een lid had op het einde van het boek toch het gevoel een overdosis inzake taal te hebben gekregen. Het verhaal kwam niet tot uiting en het gevoel leeft dat het verhaal niet af is; bepaalde zaken worden niet uitgewerkt zoals onder meer de relatie van het hoofdpersonage Helena met haar dochter en met haar man. Alleen de relatie tussen Helena en haar moeder is goed uitgewerkt. De taal is barok en staat een goed begrip  van de handelingen en van de emoties van de personages in de weg.

Een ander lid vroeg zich aanvankelijk af waarover het boek eigenlijk ging. Het verhaal komt heel traag op gang. Zij vond het niet zo gemakkelijk om te lezen. De lange zinsconstructies verplichten vaak tot een tweede lezing. Er zijn ook veel losse eindjes. Volgens critici bezondigt Erwin Mortier zich aan mooischrijverij. De karakterbeschrijvingen worden ondergeschikt gemaakt aan de taal. Over het algemeen genomen vinden wij dat het een goed boek is maar zeker geen meesterwerk.

Over de auteur: Erwin Mortier werd geboren te Nevele en groeide op in Hansbeke. Hij studeerde kunstgeschiedenis en behaalde ook het diploma van psychiatrisch verpleegkundige. In 1999 ontving hij de Seghers-literatuurprijs voor zijn debuutroman Marcel. Voor Godenslaap ontving Erwin Mortier in 2009 de AKO-literatuurprijs.

Meer info kunt u vinden op de website van Erwin Mortier: http://www.erwinmortier.be/